BHYT Bệnh Mạn Tính 2026: Lấy Thuốc 1 Lần Dùng 90 Ngày, Hưởng 80–100%

Câu trả lời ngắn gọn: từ 1/7/2025, người mắc bệnh mạn tính thuộc danh mục 252 bệnh của Thông tư 26/2025/TT-BYT được kê đơn thuốc ngoại trú tối đa 90 ngày — gấp 3 lần giới hạn 30 ngày trước đây — nếu tình trạng bệnh đã ổn định và bác sĩ đánh giá phù hợp. Thuốc trong danh mục BHYT vẫn được quỹ thanh toán 80–100% tùy nhóm đối tượng, và bạn chỉ cần đi khám, lĩnh thuốc 4 lần một năm thay vì 12 lần. Lưu ý: đơn thuốc chỉ có giá trị lĩnh thuốc trong 5 ngày kể từ ngày kê, và kê 90 ngày không có nghĩa là bệnh nhân nào cũng được kê đủ 90 ngày.

1. Kê đơn 90 ngày là gì? Ai được hưởng?

Thông tư 26/2025/TT-BYT của Bộ Y tế (có hiệu lực từ 1/7/2025) quy định về mẫu đơn thuốc và việc kê đơn thuốc trong điều trị ngoại trú. Điểm mới quan trọng nhất với người bệnh mạn tính: người mắc bệnh thuộc danh mục 252 bệnh, nhóm bệnh tại Phụ lục VII của Thông tư được kê đơn thuốc tối đa 90 ngày, thay vì tối đa 30 ngày như quy định cũ (Thông tư 52/2017). Trước đây, người bệnh huyết áp, tiểu đường phải xếp hàng khám và lĩnh thuốc hằng tháng; nay nếu bệnh ổn định, một lần khám có thể lĩnh đủ thuốc cho cả quý.

Không phải cứ mắc bệnh mạn tính là mặc nhiên được kê 90 ngày. Bác sĩ buộc phải đánh giá tình trạng cụ thể của từng người bệnh trước khi quyết định số ngày cấp thuốc:

• Bệnh đã ổn định, phác đồ rõ ràng: huyết áp, đường huyết kiểm soát tốt, không có biến chứng mới, thuốc đang dùng an toàn và không đòi hỏi xét nghiệm theo dõi thường xuyên.
• Bệnh đang trong giai đoạn cấp tính hoặc chưa ổn định: bác sĩ chỉ kê 5–10 ngày để theo dõi sát, rồi hẹn tái khám điều chỉnh — kể cả khi bệnh của bạn nằm trong danh mục 252 bệnh.
• Người kê đơn chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính phù hợp của đơn thuốc với chẩn đoán, mức độ ổn định của bệnh và khả năng người bệnh tự theo dõi điều trị tại nhà.

2. 252 bệnh mạn tính gồm những bệnh nào?

Danh mục 252 bệnh, nhóm bệnh tại Phụ lục VII Thông tư 26/2025/TT-BYT bao gồm các bệnh mạn tính phổ biến nhất mà người dân Việt Nam đang điều trị dài ngày bằng BHYT:

• Tim mạch – chuyển hóa: tăng huyết áp, đái tháo đường (tuýp 1 và tuýp 2), rối loạn mỡ máu, bệnh mạch vành, suy tim ổn định.
• Hô hấp mạn tính: bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), hen phế quản.
• Gan – tiêu hóa: viêm gan B mạn tính, viêm gan C mạn tính, xơ gan còn bù.
• Thần kinh: bệnh Parkinson, động kinh, di chứng tai biến mạch máu não.
• Ung thư đang điều trị duy trì: ung thư vú, ung thư tuyến giáp và một số ung thư khác trong danh mục.
• Nhiễm trùng mạn tính cần điều trị dài ngày: HIV/AIDS (điều trị ARV), lao đang điều trị duy trì.

Danh mục này là danh mục được phép kê trên 30 ngày, không phải danh mục "cứ có bệnh là được kê 90 ngày". Nếu bệnh của bạn không nằm trong danh mục, đơn thuốc ngoại trú vẫn áp dụng giới hạn tối đa 30 ngày như trước. Khi đi khám, bạn có thể hỏi trực tiếp bác sĩ xem bệnh của mình có thuộc Phụ lục VII hay không.

3. Đơn thuốc 90 ngày có giá trị lĩnh thuốc trong bao lâu?

Đây là điểm nhiều người nhầm nhất: kê đơn 90 ngày không có nghĩa là bạn có 90 ngày để đi lĩnh thuốc. Theo Thông tư 26/2025/TT-BYT, đơn thuốc BHYT chỉ có hiệu lực lĩnh thuốc trong thời gian tối đa 5 ngày kể từ ngày bác sĩ kê đơn. Quá 5 ngày mà chưa lĩnh thuốc, đơn hết giá trị và bạn phải quay lại cơ sở khám chữa bệnh để được kê đơn mới.

• Lĩnh thuốc đúng hạn 5 ngày: mang đơn thuốc (giấy hoặc đơn thuốc điện tử) cùng CCCD gắn chip hoặc thẻ BHYT trên VssID/VNeID đến quầy thuốc của bệnh viện hoặc nhà thuốc có hợp đồng BHYT để lĩnh đủ thuốc 90 ngày.
• Quá hạn 5 ngày: đơn không còn giá trị lĩnh thuốc — bạn phải khám lại để bác sĩ kê đơn mới, kể cả khi bệnh vẫn ổn định.
• Đơn thuốc điện tử: Thông tư 26 yêu cầu triển khai đơn thuốc điện tử theo lộ trình — từ 1/10/2025 bắt buộc tại tất cả các bệnh viện và từ 1/1/2026 triển khai đồng bộ tại toàn bộ các cơ sở khám chữa bệnh. Đơn điện tử có mã định danh 14 ký tự, được ký số và có giá trị pháp lý như đơn giấy.

4. BHYT trả bao nhiêu tiền thuốc cho người bệnh mạn tính?

Tiền thuốc điều trị bệnh mạn tính được quỹ BHYT thanh toán theo mức hưởng của nhóm đối tượng mà bạn thuộc về, tính trên chi phí thuốc trong danh mục BHYT chi trả:

• 80%: đa số người tham gia BHYT hộ gia đình, người lao động — quỹ trả 80%, bạn cùng chi trả 20% tiền thuốc trong danh mục.
• 95%: người đang hưởng lương hưu, trợ cấp mất sức lao động hằng tháng — quỹ trả 95%, bạn chỉ trả 5%.
• 100%: người có công với cách mạng, cựu chiến binh, trẻ em dưới 6 tuổi, hộ nghèo, người đang hưởng trợ cấp xã hội hằng tháng và một số nhóm khác.
• Đủ 5 năm tham gia liên tục và cùng chi trả trong năm vượt 15.180.000đ (6 lần mức tham chiếu 2.530.000đ) thì được quỹ thanh toán 100% chi phí trong phạm vi được hưởng cho phần còn lại của năm. Xem thêm BHYT 5 năm liên tục: cùng chi trả vượt 15,18 triệu được miễn 100% viện phí.

Lưu ý: BHYT chỉ thanh toán thuốc trong danh mục thuốc BHYT chi trả. Thuốc ngoài danh mục, thuốc kê theo yêu cầu hoặc thực phẩm chức năng thì bạn tự trả toàn bộ, dù đơn thuốc kê 90 ngày hay 30 ngày.

Bệnh nặng được lên thẳng tuyến trên hưởng 100%?

Một số bệnh mạn tính nặng thuộc danh mục 62 bệnh hiểm nghèo của Thông tư 01/2025/TT-BYT được đến thẳng cơ sở khám chữa bệnh cấp chuyên sâu mà không cần giấy chuyển tuyến, vẫn hưởng 100% mức hưởng — ví dụ đái tháo đường phụ thuộc insulin có biến chứng nặng (loét bàn chân độ 2, bệnh thận mạn giai đoạn 3 trở lên hoặc ít nhất 2 biến chứng tim mạch, mắt, thần kinh, mạch máu). Ngoài ra, 105 bệnh được khám chữa tại cơ sở cấp cơ bản và 141 bệnh có giấy chuyển viện giá trị trong 1 năm thay vì hết hạn cuối năm dương lịch. Xem chi tiết giấy chuyển tuyến BHYT 2026: 5 trường hợp không cần xin vẫn hưởng 100%.

5. Quy trình khám định kỳ và lĩnh thuốc 90 ngày

Quy trình chuẩn cho người bệnh mạn tính đang điều trị ổn định tại nơi đăng ký khám chữa bệnh ban đầu:

• Bước 1 — Khám định kỳ tại nơi đăng ký KCB ban đầu: trạm y tế xã/phường, phòng khám đa khoa hoặc bệnh viện tuyến huyện nơi bạn đăng ký. Từ 1/7/2025, khám ở cơ sở cấp ban đầu bất kỳ đâu trên cả nước cũng hưởng 100% mức hưởng nên đi khám xa nhà vẫn không lo trái tuyến ở tuyến cơ sở.
• Bước 2 — Bác sĩ đánh giá và kê đơn: nếu bệnh ổn định, bác sĩ kê đơn tối đa 90 ngày; nếu chưa ổn định, chỉ kê ngắn ngày và hẹn tái khám sớm.
• Bước 3 — Lĩnh thuốc trong 5 ngày: đến quầy thuốc ngay trong ngày khám hoặc chậm nhất trong 5 ngày kể từ ngày kê đơn, mang theo CCCD gắn chip hoặc VssID.
• Bước 4 — Uống thuốc đúng liều, đúng giờ: không tự ý tăng, giảm hoặc ngừng thuốc khi thấy khỏe hơn; ghi lại huyết áp, đường huyết (nếu có máy đo tại nhà) để báo bác sĩ lần tái khám sau.
• Bước 5 — Tái khám khi hết thuốc hoặc có dấu hiệu bất thường: hết thuốc thì tái khám để kê đơn mới; nếu thuốc chưa dùng hết mà bệnh diễn biến bất thường, phải quay lại cơ sở y tế ngay để bác sĩ đánh giá và điều chỉnh đơn thuốc — tuyệt đối không tự ý mua thuốc khác uống thêm.

6. Câu hỏi thường gặp

Bệnh mạn tính nào cũng được kê đơn 90 ngày không?

Không. Chỉ 252 bệnh, nhóm bệnh trong Phụ lục VII Thông tư 26/2025/TT-BYT mới được kê tối đa 90 ngày, và chỉ khi bệnh đã ổn định theo đánh giá của bác sĩ. Bệnh ngoài danh mục vẫn kê tối đa 30 ngày; bệnh trong danh mục nhưng chưa ổn định thì bác sĩ chỉ kê 5–10 ngày để theo dõi.

Đơn thuốc 90 ngày quá 5 ngày chưa lĩnh thì sao?

Đơn hết giá trị lĩnh thuốc. Bạn phải quay lại cơ sở khám chữa bệnh để bác sĩ kê đơn mới. Vì vậy hãy lĩnh thuốc ngay trong ngày khám hoặc chậm nhất trong 5 ngày kể từ ngày kê đơn.

Lĩnh thuốc 90 ngày thì BHYT trả bao nhiêu?

Theo mức hưởng của bạn: 80%, 95% hoặc 100% chi phí thuốc trong danh mục BHYT chi trả. Số ngày kê đơn không làm thay đổi mức hưởng — kê 90 ngày chỉ giúp bạn đi khám, lĩnh thuốc ít lần hơn, tổng tiền thuốc BHYT chi trả trong quý vẫn tính theo cùng một mức hưởng.

Đang uống thuốc 90 ngày mà bệnh trở nặng thì làm gì?

Quay lại cơ sở y tế ngay để bác sĩ đánh giá và điều chỉnh đơn thuốc nếu cần, dù thuốc chưa dùng hết. Không tự ý đổi liều, đổi thuốc hoặc mua thêm thuốc khác uống kèm — thuốc chưa dùng hết có thể được thu hồi theo quy trình của cơ sở khám chữa bệnh.

Khám bệnh mạn tính ở tỉnh khác có được hưởng BHYT không?

Có. Từ 1/7/2025, khám ở cơ sở cấp ban đầu bất kỳ đâu cũng hưởng 100% mức hưởng, và nằm viện ở cơ sở cấp cơ bản (tuyến huyện) tỉnh khác cũng hưởng 100% mức hưởng. Chỉ khi khám ngoại trú trái tuyến tại cơ sở cấp cơ bản hoặc cấp chuyên sâu thì mức hưởng mới giảm theo quy định.