Tăng Lương Hay Tặng BHYT Cho Gia Đình Nhân Viên: Bài Toán Giữ Chân Của Giám Đốc Nhân Sự

Cuối năm, giám đốc nhân sự nào cũng đối mặt với cùng một câu hỏi: giữ chân nhân viên bằng cách nào khi ngân sách có hạn? Phản xạ đầu tiên thường là tăng lương. Nhưng trước khi ký duyệt đợt tăng lương mới, hãy đặt hai phương án lên bàn cân: tăng lương 500.000đ/tháng cho mỗi nhân viên, hoặc tặng BHYT hộ gia đình cho thân nhân của họ. Con số chênh lệch sẽ khiến nhiều người bất ngờ — và lý do phúc lợi gia đình giữ chân mạnh hơn lương thì không nằm ở con số.

1. Đặt lên bàn cân: 60,7 triệu so với 11,4 triệu mỗi tháng

Lấy ví dụ một doanh nghiệp có 100 nhân viên, so sánh chi phí thực tế của hai phương án trong một tháng:

• Phương án tăng lương: tăng 500.000đ/tháng cho 100 nhân viên thì quỹ lương tăng 50.000.000đ. Nhưng doanh nghiệp còn phải đóng thêm BHXH 17,5% + BHYT 3% + BHTN 1% = 21,5% trên phần lương tăng, tức 10.750.000đ nữa. Tổng chi phí thực tế: 60.750.000đ/tháng, tương đương 729.000.000đ mỗi năm.
• Phương án BHYT cho gia đình: BHYT hộ gia đình cho một thân nhân của mỗi nhân viên là 113.850đ/tháng — tổng 11.385.000đ/tháng cho cả 100 người. Lo cho hai thân nhân mỗi nhân viên (người thứ nhất 113.850đ, người thứ hai 79.695đ) thì tổng là 19.354.500đ/tháng.
• Kết luận: lo BHYT cho hai thân nhân của 100 nhân viên chưa bằng một phần ba chi phí của đợt tăng lương 500.000đ — mà phúc lợi này chạm đến cả gia đình nhân viên, không chỉ một mình họ. Xem bảng giá chi tiết bảng giá BHYT hộ gia đình 2026.

2. Vì sao tăng lương không giữ được người lâu

Tăng lương không phải là vô ích — nhưng hiệu quả giữ chân của nó ngắn hơn nhiều người tưởng. Lương tăng thì mức sống tăng theo: vài tháng sau, mức lương mới trở thành "bình thường mới", cảm giác được tăng lương phai dần. Quan trọng hơn, lương là một con số, và con số thì luôn bị đấu giá: công ty khác chỉ cần trả cao hơn 1–2 triệu là đủ kéo người đi. Doanh nghiệp cứ thế rơi vào vòng xoáy tăng lương để giữ người, càng tăng càng tốn kém mà người vẫn đi.

Chưa kể, mỗi đợt tăng lương còn kéo theo chi phí BHXH, BHYT, BHTN tăng theo như đã tính ở trên — 21,5% trên phần lương tăng là chi phí thật, tháng nào cũng phải đóng, không phải chi phí một lần.

3. Vì sao BHYT cho gia đình giữ chân mạnh hơn lương

Người lao động trong doanh nghiệp đã có BHYT bắt buộc, hưởng 80% chi phí khám chữa bệnh đúng tuyến. Nhưng bố mẹ già ở quê, vợ hoặc chồng làm nghề tự do thường vẫn chưa có thẻ. Khi bố mẹ ốm, nhân viên phải xin nghỉ về quê, vay mượn tiền viện phí — đó chính là lúc họ nghĩ đến chuyện đổi việc, về quê, hoặc tìm nơi trả lương cao hơn để lo cho gia đình.

• Phúc lợi chạm đến cả gia đình: bố mẹ ở quê có thẻ BHYT, đi khám được thanh toán, cả nhà nhớ đến công ty. Cảm giác yên tâm này không có offer nào định giá được bằng một con số lương.
• Giảm nghỉ việc đột xuất: người thân đã có thẻ thì đi khám đúng tuyến gần nhà, nhân viên ít phải xin nghỉ về quê chăm người ốm — doanh nghiệp cũng đỡ xáo trộn nhân sự.
• Không bị "đấu giá": công ty khác có thể trả lương cao hơn, nhưng khó sao chép được một chương trình phúc lợi đã gắn với cả gia đình nhân viên. Người lao động cân nhắc kỹ hơn trước khi ra đi, vì ra đi là mất cả tấm lưới an toàn của gia đình.

Nói cách khác: lương giữ người bằng tiền, phúc lợi giữ người bằng sự yên tâm của cả gia đình. Tiền thì ai cũng trả được cao hơn; sự yên tâm thì không.

4. Khoản chi này doanh nghiệp được tính vào chi phí hợp lý

Một điểm nhiều giám đốc nhân sự chưa để ý: theo Thông tư 96/2015/TT-BTC, các khoản chi có tính chất phúc lợi chi trực tiếp cho người lao động được tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp, với mức khống chế chung cho các khoản chi phúc lợi là không quá 01 tháng lương bình quân thực tế thực hiện trong năm tính thuế. Nghĩa là ngân sách phúc lợi BHYT cho gia đình nhân viên vừa là quyền lợi thiết thực, vừa là chi phí hợp lý của doanh nghiệp.

Để làm căn cứ quyết toán thuế, doanh nghiệp nên lưu đầy đủ quy chế phúc lợi nội bộ, danh sách người thụ hưởng và biên lai đóng phí. Khi triển khai qua Cổng an sinh doanh nghiệp, toàn bộ biên lai điện tử được phát hành và lưu trữ tập trung nên việc này rất đơn giản — xem chi tiết mô hình Cổng an sinh doanh nghiệp: mua BHYT cho cả gia đình công nhân qua phúc lợi công ty.

5. Triển khai qua Cổng an sinh doanh nghiệp: 4 bước

Doanh nghiệp không cần tự lo từng hồ sơ. Chương trình phúc lợi BHYT cho gia đình nhân viên triển khai theo 4 bước:

1. Chọn hình thức hỗ trợ: trích quỹ phúc lợi của công ty, khấu trừ lương định kỳ theo thỏa thuận với người lao động, hoặc kết hợp cả hai.
2. Gửi một danh sách: nhân sự tổng hợp thông tin thân nhân của người lao động (họ tên, CCCD, quan hệ, địa chỉ) và gửi lên hệ thống một lần.
3. Xử lý hàng loạt: hệ thống tự động kiểm tra thông tin, tính mức đóng theo hộ gia đình và phát hành thẻ cho cả danh sách, dù thân nhân ở nhiều tỉnh khác nhau.
4. Biên lai tập trung, nhắc tái tục: toàn bộ biên lai điện tử lưu trữ tập trung, tra cứu bất cứ lúc nào; hệ thống nhắc gia hạn mỗi năm nên không lo quên hạn, lỡ mất quyền lợi. Xem quy trình gia hạn BHYT online 2026.

Nhân sự không phải ôm thêm việc giấy tờ, người lao động không phải nghỉ làm đi nộp tiền — mọi thứ được lo trọn gói.

6. Câu hỏi thường gặp

Doanh nghiệp chỉ có 10–20 nhân viên thì có làm được không?

Có. Chương trình triển khai theo danh sách, từ vài chục thân nhân trở lên đều xử lý được, không yêu cầu quy mô tối thiểu. Doanh nghiệp nhỏ có thể bắt đầu với một bộ phận rồi mở rộng dần.

Có bắt buộc mua BHYT cho toàn bộ nhân viên không?

Không. Doanh nghiệp đăng ký theo danh sách tự nguyện — nhân viên nào muốn lo cho thân nhân thì đăng ký, không ép buộc. Có thể bắt đầu với một nhà máy, một phòng ban, rồi nhân rộng khi thấy hiệu quả.

Thân nhân ở tỉnh khác có tham gia được không?

Được. Mỗi thân nhân tham gia BHYT hộ gia đình theo nơi cư trú của mình; hệ thống xử lý hàng loạt cả danh sách nhiều tỉnh trong một lần. Thẻ dùng theo quy định khám chữa bệnh BHYT, đăng ký nơi khám chữa bệnh ban đầu gần nơi thân nhân sinh sống.

Nhân viên nghỉ việc thì thẻ BHYT của thân nhân ra sao?

Thẻ vẫn có giá trị đến hết thời hạn đã đóng. Thẻ BHYT hộ gia đình là thẻ riêng của thân nhân, đã đóng phí thì không phụ thuộc vào việc người lao động còn làm ở công ty hay không. Công ty chỉ dừng phần hỗ trợ cho kỳ đóng sau.

Đăng ký bây giờ thì bao lâu thẻ mới dùng được?

Người tham gia BHYT hộ gia đình lần đầu phải chờ 30 ngày kể từ ngày đóng tiền thì thẻ mới có giá trị sử dụng. Vì vậy nên đăng ký trước khi cần, đừng đợi người thân ốm mới mua. Xem chi tiết thời gian chờ BHYT 30 ngày: tính từ khi nào, ai được miễn chờ?